Veiligheid als voorwaarde voor samenwerking

14-01-2017

Zet mensen bij elkaar en sommigen praten dan al snel over een groep of zelfs van een team. Om van individuen die (toevallig) met elkaar moeten werken een echt team te maken is meer nodig. Dat leert de ervaring. De ervaring leert ook dat aan het begin de teamvorming aandacht krijgt. Die aandacht verdwijnt echter snel en de waan van de dag gaat overheersen.


In die waan van de dag ontstaan gewoontes en routines. Deze maken het werk voorspelbaar en dragen bij aan samenwerking. Gewoontes en routines hebben ook nadelen. Zo kan de gewoonte ontstaan, dat (sommige) mensen zich naar elkaar niet meer durven uit te spreken.

Daar waar mensen werken, worden fouten gemaakt. Grote en kleine. Bewust of onbewust gaat er overal weleens wat mis. En daar is niets mis mee. Het wordt pas een probleem, als de gewoonte is ontstaan, dat men elkaar daar niet (meer) bewust van maakt. Men bang is om de ander te kwetsen, zelf de wind niet van voren wil krijgen of vindt dat het niet mag. Men ervaart onveiligheid, om welke reden dan ook.

De enige manier om die onveiligheid weg te nemen, is uitspreken. Tegen de stroom in. Daar is lef voor nodig, en een luisterend oor. Door het uitspreken en bespreken van zaken kan de lucht worden geklaard zodat het werk weer met plezier en in goed overleg wordt gedaan.

Als dat niet gebeurt, dan lijkt er uiterlijk niets aan de hand. Potentiele discussies worden vermeden. Er valt geen onvertogen woord en de mensen zijn het vaak al snel met elkaar eens. Het lijkt een goed team. Onderhuids speelt er echter heel veel. Onveiligheid, frustratie en ontevredenheid ontstaan. Die onveiligheid kan een goede samenwerking in de weg staan. Kwaliteit komt onder druk te staan en een team kan de verkeerde dingen gaan doen.

Om goed samen te kunnen werken, moet er veiligheid zijn. Dat is een basis voor mensen om zich te kunnen uiten, zichzelf te zijn, creativiteit te laten stromen, zichzelf te ontplooien en zo nu en dan een risico te nemen, een foutje te maken of juist te waarschuwen voor fouten. In een veilig werkklimaat is het gemakkelijker om te zeggen wat er te zeggen valt, om complimenten te geven en kritiek te uiten.

Als er geen veiligheid is, gaat de communicatie op slot. Dan wordt het spannend om iets te zeggen, omdat je niet weet wat de reactie zal zijn. Of juist wel weet dat er al wéér die ene, ongewenste reactie zal zijn. Met als gevolg dat er niets meer wordt gezegd, of sociaal gewenste antwoorden worden gegeven. Eigen stoepjes worden spreekwoordelijk schoongeveegd of er ontstaat een façade van zelfverzekerdheid. De onderlinge uitwisseling wordt minder of valt helemaal stil. En dat heeft invloed op het werk.

onveiligheid = communicatie op slot = verstoorde samenwerking = kwaliteitsverlies

De vraag is nu, of de ingang tot verbetering gezocht moet worden in het creëren van veiligheid, het bevorderen van de communicatie en samenwerking, of het herstellen van de kwaliteit.

Veiligheid wordt gecreëerd door uit te spreken, maar daar zit het dilemma: Uitspreken wordt juist belemmerd door de onveiligheid. Deze vicieuze cirkel is zeer moeilijk te doorbreken. Ook het thema veiligheid op de agenda zetten en dat bespreken, kent hetzelfde dilemma. Spreken lijkt daarmee niet de sleutel. Het tegenovergestelde van spreken blijkt in veel gevallen wel een belangrijke start: luisteren.

Luisteren als voorwaarde voor een veilig werkklimaat, wordt (zwaar) onderschat. Hoe vaak hoor je uitingen over ‘de sprekers’ en ‘de zwijgers’ in een team. Met de boodschap aan de zwijgers om meer te spreken. Of dat feedback meer gegeven moet worden. En wat dacht je van feedback ontvangen? En van écht horen wat de ander zegt, zonder er direct een oordeel bij te hebben en deze ook (onbewust) te geven?

Luisteren, écht luisteren is een belangrijke sleutel tot verbeteren van veiligheid, communicatie, samenwerking en kwaliteit. Ga jezelf maar eens na, wat het jou doet wanneer je merkt dat iemand je écht hoort. En draai het eens om, wat doet het met jou als je merkt dat iemand niet of alleen maar doet alsof hij luistert.

Echt luisteren is aandacht geven, de intentie hebben te willen begrijpen wat de ander zegt en de ander daarin serieus nemen. Het effect is meestal dat de ander gaat praten, zich meer opstelt en ook meer bereid om iets voor de ander te doen en ook naar de ander te luisteren. Dat zet de deur open voor het doorbreken van gewoontes en verbetering van de samenwerking.

Daarom daag ik je uit:
Heb jij te kampen met onveiligheid op het werk? Ga dan aan de slag met luisteren: écht luisteren. En probeer die vaardigheid in je team verder te ontwikkelen.

3w Media